Fitofarmaceutyki to leki roślinne o szerokiej korzyści zdrowotnej, są przeznaczone dla utrzymania zdrowia oraz podczas leczenia choroby [1].
Wszystkie leki ziołowe są rejestrowane i produkowane zgodnie z zasadami GMP ( Dobra Praktyka Produkcyjna)[1]. Fitofarmaceutyki zgodnie z ich przeznaczeniem są przygotowywane i dobierane przez specjalistę – zielarza- fitofarmaceutę[2- ustawa].
Kapsaicynoidy występują w roślinie w stężeniu od 0,1- 1,5 % nadając jej ostrego smaku [2].
W skład kapasciynoid wchodzi: kapsaicyna, dihydrokapsaicyna, nardihydrokapsaicyna, homodihydrokapsaicyna i homokapsaicyna.
Obraz nr 1. Rodzaje kapsainoidów.
Źródło[3]
Do głównych reprezentantów kapsaicynoidów należy kapsaicyna [1, 2].
Kapsaicyna
„Mimo, że nie jest ona typowym alkaloidem to zazwyczaj jest przypisywana do tej grupy związków. Ilość kapsaicyny jest mierzona w skali Scoville’a – w skrócie SHU. Dla czystej jej odmiany wynosi od 15mln do 16mln, dla porównania klasyczny sos Tabasco ma 2500-5000 SHU. 1-2mg kapsaicyny zawartej w 1kg żywności nadaje jej intensywną pikantność [2].”
Obraz nr 2. Skala ostrości [3].
Wyjątkowo pikantny smak odbierany przez receptory czuciowe jako rodzaj bólu rozpoczyna swoje dobroczynne działanie już na języku po przegryzieniu pierwszego kawałka papryczki chili.
Kapsaicyna i wszelkie jej pochodne nie są rozpuszczalne w wodzie ( kojarzycie pogorszający się stan pieczenia gdy po zjedzeniu papryczki popijacie ostrość wodą? jest gorzej? dlatego, że rozprowadzacie kapsaicyne po całym układzie pokarmowym), tylko w tłuszczach ( np. tłuste mleko min. 3.2% ) i alkoholu. Toteż najlepszym jej nośnikiem jest tłuszcz i alkohol [2].
Główne zastosowanie kapsaicyny to : ŻYWNOŚĆ, MEDYCYNA, KOSMETOLOGIA, FITAFARMACEUTYKA.
W przypadku żywności odpowiada ona za pikantny smak. W małych stężeniach uznawana jest za nieszkodliwą, a niektóre źródła podają że nawet ma korzystny wpływ na nasze zdrowie [4].
Szerokie zastosowanie kapsaicyna znalazła w medycynie. Odchudza, łagodzi ból, działa przeciwbakteryjnie, chroni żołądek, walczy z nadciśnieniem, jest naturalnym antyoksydantem, walczy z nowotworami [1, 2, 3, 4].
Dowody przedkliniczne i mechanizmy działania:
kapsaicyna jest znanym aktywatorem receptora TRPV1( receptor waniloidiowy), a wiele jej efektów jest powodowanych tym mechanizmem [5] , w tym działanie przeciwbólowe [6] oraz efekty oddechowe [7]. Stymuluje również biosyntezę prostaglandyn, hamuje syntezę białek in vivo oraz wzrost różnych bakterii chorobotwórczych, takich jak Eshericha coli, Bacillus subtilis [8]. Wbrew powszechnej opinii kapsaicyna nie pobudza, ale hamuje wydzielanie kwasu, a także stymuluje wydzielanie śluzu i przepływ krwi poprzez błonę śluzową żołądka, co pomaga w profilaktyce i leczeniu wrzodów [1].
Rzadko spożywana działa hipotermicznie, jeśli jednak kapsaicynę podaje się regularnie przez
dłuższy czas to wpływa na hipertermie organizmu[5].
Ciekawym faktem jest to, że rola kapsaicyny w termoregulacji nie jest odosobniona wyłącznie do oddziaływania z receptorami TRPV1. Przykładem może być zmiana aktywności transporterów wapniowych w mięśniach, następująca pod wpływem kapsaicyny [ 5], prowadząca do wzmożonej termogenezy [5]. Transporter wapniowy zależny od ATP jest białkiem przenoszącym jony wapnia z cytoplazmy do siateczki śródplazmatycznej komórek mięśniowych, zużywającym energię pochodzącą z rozpadu wysokoenergetycznych wiązań zawartych w ATP. W wyniku przyłączenia kapsaicyny ten transporter przestaje przenosić jony wapnia, ale nadal rozkłada ATP. Energia zostaje rozproszona w postaci ciepła [5].
Kapsaicyna mimo spektakularnego działania na nasze ciało, nie powoduje żadnych trwałych uszkodzeń tkanek. Jej działanie toksyczne w zbyt dużych dawkach wynika tylko z nadmiernego porażenia układu nerwowego i zakłócania jego normalnego funkcjonowania[1, 5].
Nowy sposób leczenia nadciśnienia
Nadciśnienie tętnicze jest obecne jedną z najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych, dlatego poszukuje się
różnych sposobów zapobiegania lub leczenia tego schorzenia. Sugeruje się, że mechanizm, w jaki kapsaicyna obniża ciśnienie tętnicze krwi, może stać się nowym punktem
uchwytu dla leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia.
Efekt hipotensyjny tego alkaloidu bazuje na długotrwałej aktywacji receptorów TRPV1 endotelium, czyli błony
wyściełającej naczynia krwionośne. Ich pobudzenie wywołuje napływ jonów wapnia do komórki. W wyniku tego stymulowana jest fosforylacja PKA (kinazy białkowej typu A) i zwiększa się aktywność syntazy tlenku azotu (II). Prowadzi to do wzmożonej produkcji tlenku azotu (II) [9]. Efektem działania NO jest wazodylatacja, czyli poszerzenie światła naczyń krwionośnych na skutek rozkurczu ich mięśniówki gładkiej. W rezultacie spada opór obwodowy, a co za tym idzie również ciśnienie krwi. U szczurów w czasie doby
spadek wynosił od 198/139 do 181/127.
Walka z nowotworami
W ciągu kilkunastu ostatnich lat opublikowano wyniki
badań naukowych traktujących o antykancerogennych właściwościach kapsaicyny. Potwierdzono hamujący wpływ alkaloidu na rozwój nowotworów: płuc [10], okrężnicy [11],
prostaty [12], glejaka [13] oraz czerniaka [13].
Ponadto zaproponowano mechanizmy antynowotworowego działania kapsaicyny. Jeden z nich opisano w publikacji z 2006 roku [12] na przykładzie komórek nowotworu prostaty. Kapsaicyna wywołuje ich apoptozę poprzez oddziaływanie na białka cyklu komórkowego i białka związane z procesem apoptozy. Do podobnych wniosków doszli naukowcy z Nottingham University [13], którzy badali wpływ kapsaicyny na komórki nowotworu płuc. Oprócz wywoływania przez nią procesu apoptozy komórek nowotworowych
zauważyli, że niszczy ona również ich centra energetyczne, mitochondria.
Inny ciekawy sposób oddziaływania kapsaicyny na nowotwory wiąże się z procesem angiogenezy, czyli formowania nowych naczyń krwionośnych z endotelium (śródbłonka). Angiogeneza jest kluczowym etapem we wzroście guza nowotworowego oraz przy metastazie, czyli tworzeniu
przerzutów. Namnażanie się komórek zmienionych nowotworowo powoduje wzrost ich zapotrzebowania na tlen. Z czasem pierwotna sieć naczyń krwionośnych nie jest w stanie transportować wystarczających jego ilości, „zadowalających” komórki rakowe. Powstaje więc potrzeba ukształtowania nowych, dodatkowych naczyń.
Rezultaty badań przeprowadzonych przez koreańskich naukowców [14] jednoznacznie określiły kapsaicynę jako
związek o działaniu antyangiogennym. Dane wskazują, że alkaloid ten pełni funkcję inhibitora angiogennych szlaków indukowanych przez VEGF (czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego). Czynnik ten jest głównym regulatorem procesu angiogenezy nie tylko w komórkach nowotworowych, ale również zdrowych. Stąd sugeruje się, że kapsaicyna może znaleźć zastosowanie w leczeniu chorób zależnych od angiogenezy
Kosmetologicznie to Naturalny antyoksydant
Szczególne zainteresowanie wzbudzają produkty żywnościowe o cechach przeciwutleniających. W trakcie badań klinicznych okazało się, że podstawowy składnik papryk chili, kapsaicyna, posiada pewne zdolności redukowania stresu oksydacyjnego.
Działanie antyoksydacyjne kapsaicyny polega głównie na hamowaniu reakcji utleniania, a ściślej wydłużeniu czasu inicjowania tego procesu. Do przykładów należy opóźnianie oksydacji lipoprotein LDL, potocznie znanych jako „zły cholesterol” [2, 1]. Wydłuża w czasie tymczasem jeden z etapów rozwoju arteriosklerozy, a dokładnie – miażdżycy. Dzięki temu zmniejsza również ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej serca oraz martwicy (zawału) mięśnia sercowego. Udowodniono także spadek ryzyka zapadalności na neurodegeneracyjną chorobę Alzheimera wśród populacji Indian, którzy znani są z jadania potraw bogatych w ostre przyprawy [3], co może stanowić jedną z przyczyn tego zjawiska.
Właściwości antyoksydacyjne kapsaicyny mogą być wykorzystywane również w zastosowaniach o charakterze typowo przemysłowym. Opóźnianie reakcji utleniania ma ogromne znaczenie dla utrzymania trwałości różnych materiałów, np. polietylenu, jednego z najbardziej rozpowszechnionych polimerów. Udowodniono, że kapsaicyna
skutecznie hamuje tworzenie wolnych rodników tlenowych i anionów wodoronadtlenkowych, nawet w obecności stymulujących ich powstawanie fal gamma [6]. Tym samym może spowalniać tempo degradacji tworzyw sztucznych
Kapsaicyna jako promotor kancerogenezy
Naukowcy z University of Minnesota [15] badali wpływ zależny między zewnętrznym stosowaniem kapsaicyny a występowaniem nowotworów skóry. Eksperymenty prowadzone przez zespół Ann Bode oraz Mun Kyung Hwanga i Zigang Donga udowwodnił, że kapsaicyna może działać jak kancerogen bądź kokancerogen, szczególnie na etapie promocji transformacji nowotworowej. Okazało się, że głównym elementem pośredniczącym w kancerogennym szlaku stymulowanym przez kapsaicynę jest EGFR (receptor nabłonkowego czynnika wzrostu). Wykazano w wielu przypadkach różnych rodzajów nowotworów zwiększoną ekspresję tego
białka. Czynnik wzrostu naskórka aktywuje wzrost komórek guza, ponadto wpływa na ich migrację i przeżywalność.
w łuszczycy substancja przeciwświadowa – nalezy do agonistów receptorów z grupy TRPV i TRPM (kapsaicyna,mentol, kamfora) [5]. Niezależnie od substancji ukierunkowanych specyficznie na mechanizmy patogenetyczne świądu, samo stosowanie SPD skutkuje zmniejszeniem świądu,
Przeciwwskazania: nie stosować na błony śluzowe, pęknięta wrażliwą skórę. Wewnętrzne stosowanie w granicach norm występujących w żywności.
Jesteś fanem kuchni ostrej
Dziękuję za uwagę <3
Weronika
